|
Шинэ мэдээ

Иргэний нийгэмд тулгарч буй гурван эрсдэл

Монголын төр Төрийн бус байгууллагын (ТББ) тухай хуулийг Ашгийн бус хуулийн этгээдийн тухай хууль гэсэн нэрээр шинэчлэн батлах гэж байна. Энэ тухай би хоёр долоо хоногийн өмнө “Бид ардчиллаас ухарч байна”нийтлэлдээ бичсэн. Хууль зүйн яамнаас бэлтгэсэн энэ хуулийн төсөлд монголын “Хараат бус судалгааны хүрээлэн”-ээс (IRIM)  дүн шинжилгээ хийжээ.

Шинэ хууль батлагдвал ардчиллын суурь багана болсон иргэний нийгмийн амьдралд эерэг сөрөг олон өөрчлөлт бий болох нь дамжиггүй. Бүх өөрчлөлтийг урьдчилан тооцох төвөгтэй ч гэсэн дараах гурван эрсдэл учрах магадлал өндөр байна.

ТББ-уудын үйл ажиллагааг хязгаарлах эрсдэл

Ашгийн төлөө бус хуулийн этгээд нь улс төрийн намын болон шашин номлох, дэлгэрүүлэх үйл ажиллагаа явуулах, бүх шатны сонгуульд нэр дэвшигчдэд эд хөрөнгийн болон бусад хэлбэрийн хандив өгөхийг хориглосон байна. Мөн терроризмыг санхүүжүүлэх, мөнгө угаахын эсрэг тодорхой зохицуулалтууд оруулжээ.

Улс төрийн намууд дэргэдээ намын залуучуудын, эмэгтэйчүүдийн гэх мэт олон төрлийн ТББ ажиллуулж байгаа, төрийн өндөр албан тушаалтнууд олон төрлийн ТББ-ын тэргүүнээр ажиллах болсныг энэ хуулиар хязгаарлах зорилготой ажээ. Нийгэм хэт их улс төржих болсныг хязгаарлахыг оролдож байгаа ч иргэдийн холбоо, нэгдлийн яг ямар үйл ажиллагааг хориглох нь тодорхойгүй байгаа нь хуулийн энэхүү заалтын хэрэгжилтийн хамрах хүрээг бас тодорхойгүй болгож байна.

Ингэснээр ардчилал, засаглал, хүний эрх чиглэлийн ТББ-ын (ТББ-ын 20,3 хувь нь энэ чиглэлд ажиллаж байна, (Хараат Бус Судалгааны Хүрээлэн, 2016) үйл ажиллагаанд тодорхой хязгаарлалт үүсэх юм. Тэгвэл ТББ-аас төрийн үйлдэлд хяналт тавих, иргэдийн дуу хоолойг төрд хүргэх үйл ажиллагаа хумигдах эрсдэл гарна. Мөн төрийн эрх мэдлийг хянах, хязгаарлах, иргэдийн улс төрийн оролцоог дэмжих, ардчиллын үнэт зүйлийг хөгжүүлэх, сонгуулийн үйл явцад хяналт тавихад хязгаарлалт бий болно.

Түүнчлэн хуулийн төсөлд нийтэд тустай үйл ажиллагаа, түүний төрөл, нийтэд тустай үйл ажиллагааг дүгнэх, түүнд дэмжлэг үзүүлэх зэрэг зохицуулалтууд оржээ. Тухайн ТББ нь нийтэд тустай үйл ажиллагаа явуулж байгаа гэдгээ баталгаажуулаад татварын хөнгөлөлт эдлэх, төрийн дэмжлэг хүртэх зэрэг олон давуу олж авах ажээ. ТББ-ууд үйл ажиллагаагаа Засгийн газраас (ЗГ) баталсан чиглэлд нийцүүлэх, ингэснээр төрөөс дэмжлэг авах, татварын хөнгөлөлт эдлэхийг эрмэлзэх юм. Гэхдээ нийтэд тустай үйл ажиллагааг дүгнэх журмыг ЗГ батална. Энэ бол нийтэд тустай үйл ажиллагааны төрөл, хэлбэр, цар хүрээ зэргийг тогтоох хянахад ЗГ шууд оролцоно гэсэн үг.

ТББ-уудын санхүүжилтийг боомилох эрсдэл

ТББ-ын хамгийн чухал, тулгамдсан асуудал нь санхүүжилт. Ашгийн бус хуулийн этгээдийн тухай хуулийн төслийн үзэл баримтлалд ТББ-ын нийт санхүүжилтийн 3.9 хувь нь гишүүний татвар, 21.4 хувь нь хандив, 67.7 хувь нь олон улсын санхүүжилт, 7 хувь нь бусад эх үүсвэрээс санхүүжиж байна гэжээ. Энэ үзэл баримтлалд ТББ-ын санхүүжилтийн хувьд нэгдүгээрт төрийн шууд оролцоо бага (2 хувь), хоёрдугаарт мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх үйл ажиллагаанд өртөх эрсдэлтэй гэж үзжээ.

2016 оны судалгаагаар нийт ТББ-ын 28.2 хувь буюу, хамгийн их хэсэг нь төрийн байгууллагуулын төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээс санхүүжилтийн гол эх үүсвэрээ бүрдүүлдэг гэж хариулсан байна (Хараат бус судалгааны хүрээлэн, 2016). Судалгаанд оролцсон ТББ-уудын 12.1 хувь нь л аж ахуйн үйл ажиллагааны орлогоос санхүүжилтийн гол эх үүсвэрээ олдог гэж хариулжээ. Тийм учраас манай төр засаг ТББ-уудыг төсвөөс шууд санхүүжүүлэх чиглэлээр хөгжүүлэх бодлого баримталж байгаа ажээ.

Энэ маягаар төрийн дэмжлэгийг нэмэгдүүлэх нь юуны өмнө авлигын эрсдлийг дагуулах юм. 2016 оны энэхүү судалгаагаар хөрөнгө босгоход хамгийн тулгамдаж буй асуудлуудын нэг нь төрийн тендер нь нээлттэй ил тод биш гэж 18.4 хувь нь хариулсан. МУ-ын авлигын эрсдлийн үзүүлэлт өндөр хэвээрээ байгаа, тэгээд ч төрийн сангуудтай холбоотой саяхны хэрэг явдлуудаас үзэхэд Иргэний нийгмийн хөгжлийг дэмжих сан болон төрийн бусад дэмжлэгүүд зохих эзэндээ хүрэхгүй байх магадлал өндөр юм.

Санхүүжилттэй холбоотой өөр нэг эрсдэл нь гадаад санхүүжилтийн эх үүсвэрийг хумих оролдлого. Юуны өмнө шашны болон улс төрийн үйл ажиллагаа эрхэлдэг гэсэн шалтгаанаар тодорхой олон улсын байгууллагуудын үйл ажиллагаа, дэмжлэгийг хумих, олон улсаас босгож буй санхүүжилтийн эх үүсвэрээ нотлох шаардлага ТББ-уудад үүснэ. Ийм маягаар ТББ-уудын дуу хоолойг олон оронд хэрхэн хумиж байгааг өмнөх нийтлэлдээ дурдсан.

Төрийн оролцоо нэмэгдэх эрсдэл

Энэ хуулийн төслийн бас нэг томоохон өөрчлөлт нь Иргэний нийгмийн хөгжлийг дэмжих зөвлөл гэх институтийг байгуулж, ажиллуулах тухай зохицуулалт. Хуулийн үзэл баримтлалд “Төрөөс иргэний нийгмийн хөгжлийг дэмжих суурь тогтолцоог бүрдүүлэх зорилгоор иргэний нийгмийн хөгжлийн асуудлуудаар төртэй харилцах, зөвшилцөх, холбон ажиллах чиг үүрэг бүхий “Иргэний нийгмийн хөгжлийг дэмжих зөвлөл”- ийг байгуулах эрх зүйн үндсийг тогтооно” гэжээ.

Гэвч энэ зөвлөл нь иргэний нийгмийн байгууллагуудын өөрсдийнх нь засаглалын бүтэц биш ажээ. Зөвлөлийн есөн гишүүний дөрөв нь хуульд тусгагдсан сайдын санал болгосноор, мөн зөвлөлийг ЗГ томилж чөлөөлөх бөгөөд ажлын алба нь ЗГХЭГ-т байна. ЗГ-ын нөлөө хүчтэй байх нь тодорхой. Мөн энэ зөвлөл нь Иргэний нийгмийг дэмжих сангийн зарцуулалтыг удирдах, нийтэд тустай үйл ажиллагааг дүгнэх гэх мэт чиг үүрэгтэй учир зөвлөлийн бүрэлдэхүүн болон ажлын алба нь улс төрийн мөчлөгөөс хамааран өөрчлөгдөж, тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж чадахгүй байх эрсдэлтэй юм. Хараат бус судалгааны төвийн судалгаанд оролцогчид ч бас иргэний нийгмийн байгууллагад төрөөс оролцож, хянах гэсэн оролдлогууд нэмэгдэж байна гэж үзжээ.

Эрх чөлөөний үнэ

Иргэний нийгмийн байгууллагуудыг хянах, хязгаарлах, ардчиллын суурь институтийг нураах, ардчиллаас ухрах үйл явц дэлхий дахинд явагдаж байна. Зөвхөн 2017 онд л гэхэд 60-аад улсад иргэний нийгмийг хязгаарласан хууль баталсан.

Мэдээж хууль тогтоомжийг сайжруулж болно. Тэгэх ч ёстой. Гэхдээ сайжруулахдаа судалгаанд үндэслэж, оролцоонд тулгуурлахгүй бол учир дутагдалтай болж дахин өөрчлөх ажил гардаг. Манайд хууль боловсруулахдаа иргэд, иргэний нийгмийн байгууллагуудын саналыг авч байгаа боловч хууль батлахдаа тухайн саналуудыг нь хэрхэн тусгасан бэ гэдгийг хянахад хэцүү. Ихэнх тохиолдолд тусгахгүй байх магадлал өндөр. Ийм зүйл ганц манайд ч биш, бусад улсуудад болж байна. Жишээлбэл Польшид Иргэний нийгмийн хөгжлийг дэмжих үндэсний төв байгуулах хууль боловсруулахдаа ТББ-уудын саналыг маш сайн авсан боловч батлахдаа тухайн саналуудыг оруулахгүйгээр “хулгай”-аар баталсан ажээ. Монголын төр засаг ТББ-уудаа “цэгцлэх” их аянд мордож, иргэд бидний Үндсэн хуулиар олгогдсон эвлэлдэн нэгдэх эрх чөлөөг хязгаарлах нөхцөл байдал бүрдээд байна.

Томас Жефферсон “Эрх чөлөөний үнэ бол мөнхийн сонор сэрэмж мөн” (Eternal vigilance is the price of liberty) гэж 200-аад жилийн өмнө сануулсныг бид мартах учиргүй.

Д.Жаргалсайхан

Эх сурвалж: baabar.mn

 

 

Сэтгэгдэл

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд www.MongolComment.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү.
Нэр:*
Хариуг бичнэ үү:* 6+6=?

You actually reported it effectively. canadian viagra canada prescriptions drugs - https://www.canadianpharmacyopen.com/ mail order pharmacies kam 6989318

Incredible plenty of good material! canadian viagra mail order pharmacy - https://www.canadianpharmacycom.com/ canadian online pharmacies prescription drugs hat 84543a6

With thanks, Quite a lot of advice. canadian pharmacy viagra brandcanadian pharmaceuticals online online drugstore pharmacy tech buy medication without an rx canada drugs online pharmacy - https://www.canadianwwwonlinepharmacy.com/ price prescription drugs nar 0698931

Whoa a lot of amazing advice! health canada drug database best canadian pharmacies - https://www.safeonlinecanadian.com/ cialis canadian pharmacy Zory 9893189

Excellent facts. Kudos! canadian family pharmacy canadian pharmacy king discount pharmacy canadian pharmacy king no 1 canadian pharcharmy online - http://canadianpharmacyntv.com/ best online international pharmacies icek 543a6c1

Nicely put, Regards. drugstore online shopping canada online pharmacies canadian pharmacy cialis canadian online pharmacy prescription prices comparison - https://canadianpharmaciescubarx.com/ compare prescription prices def 0698931

This is nicely expressed. . viagra from canada online pharmacy without a prescription - https://www.canadianpharmacycom.com/ cheap canadian drugs Sa 9893189

Nicely put, Many thanks! cialis canada northwestpharmacy online pharmacy without a prescription canadian pharmacy world drugs online - https://www.canadianonlinepharmacytrust.com/ pharmacy price compare Kt 4543a6c

Thanks a lot! I enjoy it. online canadian pharmacy canadian pharmacy canada pharmacies online pharmacy best 10 online canadian pharmacies prescription drug - https://www.canadianonlinepharmacytrust.com/ canadian prescription nex 6989318

You made the point! canada pharmaceuticals online prescription drugs online without doctor - https://www.safeonlinecanadian.com/ overseas pharmacies kato 43a6c1b

Thanks a lot! Quite a lot of knowledge. canadian mail order pharmacies canadian viagra canadian pharmacy online online canadian pharmacy discount prescription drugs online - http://canadianpharmaceuticalsonlinerx.com/ candrugstore com Tees 8931897

Helpful posts. Cheers! canada drugs pharmacy canada pharmacy canada drugs pharmacy online pharmacies in usa price pro pharmacy canada - https://www.canadianpharmacycom.com/ buy prescription drugs online prep 84543a6

Thanks. Terrific information. cialis canada canadian online pharmacies canada pharmacies without script canadian pharmacy world canadian drugstore reviews - https://www.pharmacyonline-canadian.com/ aarp approved canadian online pharmacies hat 6c1b8ff

With thanks! A good amount of advice! no prescription online pharmacy canadian pharmacies cheap medications order prescriptions online without doctor canadian pharmacies that ship to us - https://www.canadianpharmacy-ltd.com/ medical information online Nub 897f4ef

You actually stated that fantastically. cheap medications canada pharmaceuticals online cialis online canadian pharmacies canadian pharmacies-247 - https://canadianpharmaciescubarx.com/ pharmacy near me Sr 1b8ff06

You actually stated it adequately! london drugs canada prescription drugs without doctor approval - https://www.canadianpharmacyu.com/ canada pharmacies online fog efc5063

Truly lots of wonderful data. discount prescription drug london drugs canada canadian pharmacies-24h canadian viagra prescription drugs from canada online - https://www.canadianpharmacyopen.com/ canadian online pharmacies legitimate by aarp Kn 543a6c1

Wow a good deal of valuable facts. canadianpharmacy drugstore online - https://www.canadianpharmacy-guide.com/ canadian pharmacy cialis Ma 897f4ef

Nicely put. Cheers. rx online canada pharmaceuticals online canadian king pharmacy canada pharmacy best canadian online pharmacy - https://www.canadianpharmacycom.com/ canada pharmacy St 8ff0698

Wow many of beneficial knowledge! get prescription online top rated canadian pharmacies online online canadian pharmacy canadian pharmacy king canadian pharmacies online - https://www.canadianonlinepharmacytrust.com/ canada prescription drugs Paky 38_37ac


«
1 2 3 4
»